Akka.html

dolar amerykański(USD): 2,8312



Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Współrzędne: 32°55'44″N 35°04'35″E / 32.92889, 35.07639

Akka עכו
Herb Akki
Widok z lotu ptaka na port i Stare Miasto
Dewiza: brak
Państwo	Izrael
Dystrykt	Dystrykt Północny
Burmistrz	Shimon Lankri
Powierzchnia	13,5 km²
Położenie	32° 55' 44 '' N 35° 04' 35'' E
Wysokość	0-18 m n.p.m.
Ludność (2008) • liczba ludności • gęstość	46 100[1] 3 406 os./km²
Nr kierunkowy	+972 4
Kod pocztowy	24 222
Miasta partnerskie	Bielsko-Biała Bregencja Canton Piza Recklinghausen
Położenie na mapie Izraela Akka עכו
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Akka (hebr. עכו, Akko; arab. عكا, Akka; w językach zachodnioeuropejskich na ogół zwane Akra, fr. Saint-Jean-d'Acre) – miasto portowe w Izraelu, położone w Dystrykcie Północnym.

Leży na niskim cyplu przy północnym krańcu Zatoki Hajfy nad Morzem Śródziemnym w Zachodniej Galilei, w otoczeniu miejscowości Judeide-Makr i Kafr Yasif, kibuców Ein HaMifratz, Beit HaEmek i Shomrat oraz moszawu Bustan HaGalil.

Zespół zabytków Akki jest od 2001 umieszczony na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Według danych z 2008 miasto liczy 46 100 mieszkańców (29 miejsce w kraju), a jego powierzchnia wynosi 13,5 km² (43 miejsce w kraju).

edytuj Geografia i klimat

Zachód słońca w Akce

Miasto jest położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego (Współrzędne: 32°55'44″N 35°04'35″E / 32.92889, 35.07639), nad Zatoką Hajfy, w odległości 18 km na północ od miasta Hajfa. Rozciąga się stąd widok na górę Karmel (546 m n.p.m.)^[2].

Wokół Starego Miasta, stanowiącego centralną część Akki, rozlokowały się nowe dzielnice żydowskie: Menachem Begin, Kiryat Wolfson, Neve Aviv, Shikun Amidar, Neve Alon, Moriya, Avraham Danino, Neve Yoni Netanyahu, Shchunat Hakaravanim oraz Ma'abarot Napolyon.

Akka ma klimat śródziemnomorski, który charakteryzuje się gorącymi i wilgotnymi latami oraz chłodnymi i deszczowymi zimami^[3]. Wiosna klimatyczna trwa tu od marca, a w drugiej połowie maja rozpoczyna się klimatyczne lato. Średnia temperatura latem wynosi 26°C, a zimą 12°C. Opady śniegu są rzadkością w Akce, ale zdarza się spadek temperatury do 6°C. Największe opady deszczu występują pomiędzy październikiem a kwietniem. Suma rocznych opadów atmosferycznych wynosi 524 mm.

edytuj Etymologia nazwy

Polski geograf Józef Staszewski wyjaśnia znaczeniem słowa "Akka", podając że pochodzi ono od arabskiego słowa "akk" - oznaczającego upał, skwar^[4].

Inne wyjaśnienie nazwy podaje etymologia ludowa: według żydowskiego komentarza (midrasza), za czasów biblijnego Enocha doszło w tym rejonie do dwóch wielkich powodzi. Ponieważ wody pierwszej powodzi zbliżyły się do miasta Akki, Bóg powiedział: Ad ko! ("do tego miejsca", "dotąd"), odnosząc się do wody, która miała dalej już nie postępować do przodu. Nazwa "Ad ko" została z czasem skrócona do współczesnego Akko (Midrasz Rabba Bereszit 23,7)^[5]. Jest to jednak etymologia ludowa, podobnie jak wywodzenie nazwy z arabskiego słowa akk - upał, skwar^[6]. Pochodzenie nazwy jest niesemickie.^[7]

Natomiast mitologia grecka podaje, że pewnego razu Herkules był poważnie ranny i aby powrócić do zdrowia zbierał zioła lecznicze w rejonie Akki. Dlatego nazwa miasta pochodzi od greckiego słowa Aka, oznaczającego leczenie^[8].

edytuj Historia

Starożytny szlak handlowy Via Maris, prowadzący z Afryki Północnej do krajów Lewantu na północy

Mapa Fenicji 1200 p.n.e.-333 p.n.e.

Rozwój miasta na przestrzeni lat ma związek przede wszystkim z jego strategicznym położeniem znanym już w starożytności (przebiegał tędy ważny szlak handlowy Via Maris łączący Afrykę Północną z krajami Lewantu na północy).

edytuj Starożytność

Badania archeologiczne odkryły pozostałości osady kananejskiej w położonym 2 km w głąb lądu wzgórzu osadniczym. Pochodzą one prawdopodobnie z III tysiąclecia p.n.e.^[9].

Pierwsze wzmianki historyczne o osadzie Aak pochodzą z XV wieku p.n.e. Zostało ono wówczas wymienione na liście miast zdobytych przez egipskiego faraona Tutmozisa III (świątynia Amona w Karnaku) oraz w listach z Amarny^[10].

Następnie Akkę zajęli Fenicjanie, którzy stworzyli tutaj ważny port handlowy. Biblia wspomina, że gdy około 1220 p.n.e. w Kanaanie osiedlili się Izraelici, nie zdołali oni zająć Akki^[11]. Pomimo tego, miasto zostało przyznane pokoleniu Asera. Żydowski historyk Józef Flawiusz podaje, że w czasach króla Salomona miasto należało już do Królestwa Izraela. Jednakże przez cały czas żydowskiej dominacji Akka była mocno związana politycznie z Fenicją i w 725 p.n.e. dołączyła do Sydonu i Tyru w buncie przeciwko asyryjskiemu królowi Salmanasarowi V. W 722 p.n.e. razem z całym Izraelem Akka znalazła się pod panowaniem Asyrii, a od 586 p.n.e. pod panowaniem Babilonii.

W 332 p.n.e. wojska macedońsko-greckie Aleksandra Macedońskiego podbiły Azję Mniejszą, Syrię i Fenicję. Miasto Akka znalazło się wówczas pod panowaniem Grecji. Greccy historycy nazywali miasto Ake (żydowski historyk Józef Flawiusz używał także nazwy Akre), jednak w rzeczywistości w 332 p.n.e. nazwę miasta zmieniono na Antiochia Ptolemais (gr. Αντιόχεια της Πτολεμαΐδος), a następnie Ptolemais^[12]. Po śmierci Aleksandra Wielkiego, w wyniku wojen diadochów, rejon Ptolemais znalazł się pod panowaniem dynastii Ptolemeuszy, którzy kontrolowali Egipt i Judeę. W wyniku serii kolejnych wojen, w 198 p.n.e. miasto Ptolemais przeszło w ręce Seleucydów. W państwie Seleucydów znajdowały się ważniejsze kraje Bliskiego i Środkowego Wschodu: Syria, Mezopotamia, Persja oraz dolina Indusu^[13].

Rządy Seleucydów doprowadziły do wybuchu w 167 p.n.e. żydowskiego powstania Machabeuszy (167 p.n.e.-160 p.n.e.), podczas którego doszło do starć Żydów z mieszkańcami Ptolemais. Jednak samo miasto nie weszło w skład nowo powstałego państwa Machabeuszy. Około 153 p.n.e. przeciwko syryjskim władcom wystąpił rzekomy syn króla Antiocha IV, Aleksander I Balas. Podczas prowadzonych przez siebie wojen, wkroczył on w 153 p.n.e. do Ptolemais, które otworzyło przed nim swoje bramy. Walczący z nim syryjski władca Demetriusz I Soter usiłował przekupić Żydów (oferując między innymi dochody z miasta Akki na Świątynię Jerozolimską), nie zdołał jednak pozyskać ich poparcia. Żydzi pod wodzą arcykapłana Jonatana Machabeusza poparli w tej wojnie uzurpatora do tronu syryjskiego, Aleksandra I Balasa. Z wdzięczności za okazane poparcie Jonatan Machabeusz został w 150 p.n.e. z wielkimi honorami przyjęty w Ptolemais. Jednakże kilka lat później Syryjczycy zdradziecko pojmali Jonatana właśnie w Ptolemais^[14].

Mapa Judei za czasów Heroda Wielkiego. Widoczne miasto Ptolemais w Syrii

Król żydowski Aleksander Jannaj (103 p.n.e.-76 p.n.e.) oblegał i przejściowo zdobył Ptolemais, która jednak nadal pozostawała w Syrii. W następnych latach miasto przechodziło w ręce faraona Egiptu Kleopatry VII i króla Armenii Tigranesa II Wielkiego (138 p.n.e.-56 p.n.e.). W 64 p.n.e. do Syrii wkroczył rzymski legion pod wodzą Pompejusza. Syria została przekształcona w prowincję Syrię. Gajusz Juliusz Cezar podczas swego panowania odwiedził Ptolemais. Przez wiele następnych lat wszystkie dokumenty napisane w mieście były datowane od roku wizyty Cezara^[5].

Pomimo że za czasów panowania w Judei króla Heroda Wielkiego miasto Ptolemais nie wchodziło w granice jego państwa, sfinansował on budowę kilku obiektów użyteczności publicznej. Między innymi wybudował on tutaj salę gimnastyczną. Gdy po śmierci Heroda Wielkiego w 4 p.n.e. wybuchła wojna Warusa, w mieście Ptolemais skoncentrowały się wojska rzymskie przed przystąpieniem do pacyfikacji Galilei, Judei i Idumei^[15].

Prowincje Imperium Bizantyjskiego na obszarze Palestyny w 400

W czasach Nowego Testamentu apostoł Paweł spędził w Ptolemais jeden dzień^[16]. W następnych latach Rzymianie utworzyli w mieście kolonię (C. Claudii Cæsaris^[17]).

W 395 roku cesarz Teodozjusz umierając, podzielił imperium rzymskie na Cesarstwo zachodniorzymskie i Cesarstwo Wschodniorzymskie (czyli Bizancjum). Syria z miastem Ptolemais znalazła się wówczas pod panowaniem Bizancjum. Po tym jak bizantyjska armia cesarza Herakliusza została rozgromiona 20 sierpnia 636 przez muzułmańską armię Chalid ibn al-Walida w bitwie pod Jarmuk, a następnie w 638 Umar ibn al-Chattab zajął Jerozolimę, Ptolemais znalazło się pod panowaniem Arabów. Wrócono wówczas do używania starożytnej nazwy miasta, Akko. W latach 638–661 Akko należało do kalifatu Raszidun i było główną stocznią oraz bazą arabskiej floty walczącej z Bizancjum^[18].

edytuj Średniowiecze

W latach 661–750 Akko należało do kalifatu Ummajjadów. W tym okresie kalif Abd al-Malik zdecydował o przeniesieniu głównej bazy morskiej z Akko do Tyru, co rozpoczęło stopniowy proces podupadania miasta. W latach 750–978 Akko należało do kalifatu Abbasydów. W owym czasie tutejszy port był już tak zaniedbany, że rzadko zawijały do niego statki. Nowy okres dynamicznego rozwoju miasta rozpoczął się w 868 wraz z dojściem do władzy dynastii Tulunidów, która rządząc z pobliskiego Egiptu zaczęła starać się o rozwój tutejszej gospodarki. Założyciel tej dynastii, Ahmad Ibn Tulun, zbudował w Akko nowy port, co było początkiem powrotu miasta do swojej świetności^[18].

W latach 978–1079 miasto należało do kalifatu Fatymidów. W pierwszej połowie XI wieku powodzenie miasta zostało zagrożone wewnętrznymi wojnami arabskimi oraz wielkim trzęsieniem ziemi w 1033^[18]. Abbasydzi wykorzystali do walki z Fatymidami wojska Turków Seldżuckich. Podczas tych walk Akko kilkakrotnie przechodziło z rąk do rąk. W ten sposób, w latach 1079–1099 miasto znalazło się pod panowaniem Seldżuków, a następnie ponownie Fatymidów^[19].

Bitwa pod Akką – 1291

Osłabienie Arabów walkami wewnętrznymi wykorzystali Krzyżowcy, którzy w 1104 zdobyli Akkę. Stworzyli oni zupełnie nowy projekt budowy miasta, które ponad trzykrotnie powiększono i otoczono murami obronnymi z wieżami i fosą. Rozbudowana Akka liczyła w XII wieku około 60 tys. mieszkańców i była najważniejszym portem morskim Królestwa Jerozolimskiego^[12].

W 1187 muzułmańska armia Saladyna pokonała wojska chrześcijańskie i zajęła Jerozolimę oraz Akkę. Nowy papież Grzegorz VIII obwieścił, że zdobycie Jerozolimy było karą za grzechy popełnione przez chrześcijan i dlatego konieczne jest zorganizowanie kolejnej III wyprawy krzyżowej (1189–1192). Podczas tej krucjaty Gwidon de Lusignan podjął 28 sierpnia 1189 próbę zaskoczenia muzułmańskiego garnizonu i zajęcia Akki. Po niepowodzeniu jego wojska rozłożyły się obozem wokół miasta i przystąpiły do oblężenia. Na wieść o przybyciu drogą morską chrześcijańskich posiłków, Saladyn zebrał swoją armię i 15 września przybył pod Akko. 4 października 1189 doszło do bitwy pod Akką, która zakończyła się częściowym zwycięstwem Muzułmanów i śmiercią wielkiego mistrza zakonu templariuszy Gérarda de Rideforta. Król Ryszard Lwie Serce kontynuował oblężenie Akki przez następne trzy lata, zakończone zdobyciem miasta 11 lipca 1191^[20].

W 1191 Akka została stolicą pozostałości Królestwa Jerozolimskiego. W 1229 przeszła pod opiekę Zakonu Rycerskiego Szpitalników. W 1257 wybuchła II wojna wenecko-genueńska, której przyczyną był spór Wenecji i Genui o przynależność klasztoru św. Saby w Akce. Latem 1257 rycerze genueńscy wdarli się do dzielnicy weneckiej. W odwecie Wenecjanie pod wodzą Lorenzo Tiepolo, wdarli się do miasta, zajmując klasztor oraz stacjonującą w porcie Tyr flotę genueńską. 24 czerwca 1258 w pobliżu Akki doszło do bitwy morskiej, która zakończyła się klęską floty genueńskiej^[21].

Akka była ostatnią twierdzą Krzyżowców w Ziemi Świętej. Zatrzymał się w niej podczas jednej ze swoich podróży znany wenecki kupiec i podróżnik Marco Polo^[12].

6 kwietnia 1291 oblężenie Akki rozpoczęła muzułmańska armia Mameluków pod dowództwem sułtana Al-Aszraf Chalila. Krwawe oblężenie zakończyło się 18 maja 1291 zdobyciem Akki i zniszczeniem miasta, z którego pozostały tylko ruiny^[19][22].

edytuj Czasy nowożytne

Meczet Ahmeda al-Jazzara w Akce

W 1517 turecki sułtan Selim I Groźny pokonał wojska egipskich Mameluków w bitwach pod Marj Dabiq i al-Raydaniyya, a następnie zajął Syrię, Palestynę oraz Egipt. W ten sposób Akka znalazła się pod panowaniem Imperium Osmańskiego^[23]. Nie zmieniło to jednak sytuacji miasta, które stopniowo pogrążało się w coraz większej ruinie. Kapelan pracujący dla angielskiej Kompanii Lewantyńskiej, Henry Maundrell, w 1697 znalazł w Akce tylko karawanseraj zajmowany przez kilku francuskich kupców, meczet i kilka nędznych domów^[24].

W połowie XVIII wieku beduiński szejk z Tyberiady, Dhaher al-Omar (1690–1775) zbuntował się przeciwko Osmanom. Opanował i ufortyfikował Akkę, która stała się głównym miastem obszaru, będącego pod jego rządami. Akka przeżyła wówczas znaczne ożywienie gospodarcze, związane głównie z eksportem do Francji bawełny uprawianej w Galilei. W 1768 tureckie władze częściowo uznały rządy Dhaher al-Omara, nadając mu tytuł "Szejka Akki, Emira Nazaretu, Tyberiady, Safedu i Szejka całej Galilei"^[25]. W 1775 jego następcą został Jezzar Pasha (1720–1804), który wykorzystując zyski z handlu wybudował obecne mury miejskie, szereg budynków użyteczności publicznej i meczet Ahmeda al-Jazzara. Większość budynków dzisiejszego starego miasta pochodzi z okresu jego władzy. Około 1780 Jezzar Pasha usunął z miasta francuską kolonię handlową i odmówił przyjęcia francuskiego konsula^[25].

Podczas wyprawy Napoleona do Egiptu w 1798 flota brytyjska zniszczyła francuską flotę w bitwie pod Abukirem. Turcy spodziewali się, że oznacza to koniec Napoleona Bonaparte i przygotowali ofensywę, którą miały przeprowadzić dwie armie uderzające na Egipt z kierunku Syrii i Palestyny. Bonaparte uprzedził jednak Turków i w styczniu 1799 wkroczył do Palestyny. Usiłując wywołać syryjskie powstanie przeciwko Turkom, Napoleon rozpoczął 20 marca 1799 oblężenie Akki. Po kilku próbach szturmu musiał jednak 21 maja ustąpić i wycofać się do Egiptu^[26][27]. Turcy utworzyli wówczas sandżak Akki, wchodzący w skład otomańskiej prowincji Syrii.

Więzienie w Akce

Pomyślny rozwój Akki, gwarantowany przez jej lokalnych władców, trwał do 1831. Do Palestyny wkroczyła wówczas egipska armia dowodzona przez Ibrahima Paszę. Po długim oblężeniu 27 maja 1832 zdobył on Akkę. Pomimo poważnych zniszczeń miasta, Pasza uczynił z Akki stolicę prowincji Palestyny i Syrii. Dyplomacja brytyjska i francuska były poważnie zaniepokojone sukcesami Egipcjan w wojnie przeciwko Turcji, z tego powodu zażądano wycofania się wojsk Paszy z całej Azji Mniejszej. Elementem nacisku siłowego było zbombardowanie Akki 4 listopada 1840 przez eskadrę brytyjskich, francuskich i austriackich okrętów wojennych. Zniszczone zostały wówczas egipskie magazyny amunicji, co doprowadziło do upadku panowania Paszy w Palestynie i ponownego zajęcia Akki w 1841 przez Turków^[27].

W następnych latach odbudowano fortyfikacje miejskie oraz dobudowano arsenał i pałac, wykorzystywany później jako więzienie. Wśród więźniów był Bahá'u'lláh, prorok i założyciel wiary Baha'i. Był on więziony w tutejszym więzieniu od 31 sierpnia 1868. Mieszkańcom Akki powiedziano, że nowy więzień jest wrogiem państwa, Boga i religii, a wszelkie kontakty z nim były surowo zakazane. Po jakimś czasie tureccy urzędnicy zaczęli bardziej ufać Bahá'u'lláh'owi i w 1877 wyrazili zgodę, by zamieszkał w osobnym domu, na przedmieściach Akki. Zmarł tam 29 maja 1892^[28].

W 1870 w Akce żyło około 150 Żydów, trudniących się w większości rybołówstwem. W 1877 Akka otrzymała prawa miejskie, a w 1888 sandżak Akki został odłączony od prowincji Syrii i przyłączony do prowincji Bejrutu.

edytuj Historia najnowsza

Brytyjskie więzienie w cytadeli w Akce

Podczas I wojny światowej wojska brytyjskie wkroczyły z Egiptu do Palestyny i 25 września 1917 zajęły Akkę. 1 lipca 1920 Liga Narodów oficjalnie przyznała Wielkiej Brytanii zwierzchnictwo mandatowe nad Palestyną. W otworzonym w ten sposób mandacie Palestyny miało powstać w przyszłości państwo żydowskie^[29].

Do czasu otworzenia w pobliskiej Hajfie w 1931 nowego portu morskiego, tutejszy port odgrywał ważną rolę w mandacie Palestyny. Brytyjczycy urządzili w cytadeli w Akce ciężkie więzienie, w którym wykonywano wyroki śmierci przez powieszenie. Trzymano tutaj wielu więźniów politycznych (głównie arabskich) i nielegalnych imigrantów (głównie Żydów). Wśród pierwszych żydowskich więźniów politycznych był Zeev Żabotyński, którego aresztowano za próbę stawiania zbrojnego oporu podczas arabskich rozruchów w 1920. Ogółem Brytyjczycy więzili w cytadeli w Akce ponad 100 członków podziemnych organizacji żydowskich Hagana, Irgun i Lehi. W 1938 wykonano wyroki śmierci na dwóch żydowskich więźniach (Szlomo Ben Josef i Mordechai Szwartz), a w 1947 skazano kolejnych siedmiu Żydów (Dov Gruner, Mordechai Alkachi, Jehiel Dov Dresner, Eliezer Kashani, Ja'akov Weiss, Avshalom Haviv i Meir Nakar). W tym okresie skazano również ponad 100 Arabów za różne przestępstwa polityczne i kryminalne^[27].

Pomnik poświęcony więźniom cytadeli w Akce

4 maja 1947 bojownicy Irgunu przeprowadzili spektakularny atak na cytadelę, podczas którego umożliwili ucieczkę z więzienia 255 z 623 osadzonych więźniów, w większości Arabów. Jednak prawdziwym celem akcji było odbicie z więzienia członków Irgunu. Uciekło wówczas 41 żydowskich więźniów (30 z Irgunu i 11 z Lehi). Podczas pościgu Brytyjczycy zabili 14 i złapali 8 więźniów^[30][31].

Po zakończeniu II wojny światowej w Palestynie nasiliły się walki pomiędzy Żydami a Arabami. Skala starć powoli przybierała rozmiary wojny domowej. Rząd brytyjski zdawał sobie sprawę, że sytuacja wymyka się spod kontroli i dlatego 2 kwietnia 1947 oficjalnie przekazał sprawę Palestyny do Organizacji Narodów Zjednoczonych. 29 listopada 1947 Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęło Rezolucję nr 181 w sprawie podziału Palestyny na dwa państwa: żydowskie i arabskie. Zgodnie z tym planem Akka miała wejść w granice państwa arabskiego^[32].

Pomimo tego, pod koniec wojny domowej w mandacie Palestyny, żydowskie oddziały Hagany rozpoczęły 13 maja 1948 Operację Ben'Ami. Jej pierwsza faza zakończyła się 17 maja zdobyciem przez Izraelczyków Akki. Prawie wszyscy arabscy mieszkańcy uciekli wówczas z miasta, które zostało włączone w granice utworzonego 14 maja państwa Izrael^[33].

Podczas drugiej wojny libańskiej 2006 Akka mocno ucierpiała od ostrzału rakietowego Hezbollahu^[34]. 8 października 2008 wybuchły w Akce zamieszki żydowsko-arabskie, które trwały przez pięć dni. Bezpośrednią ich przyczyną było złamanie religijnego prawa żydowskiego podczas święta Jom Kippur przez arabskiego kierowcę^[35][36].

edytuj Demografia

Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2008 roku w mieście żyło 46,1 tys. mieszkańców, z czego 75,7% Żydzi, 24,1% Arabowie (w tym 22% muzułmanie i 2,1% chrześcijanie) oraz 0,2% Druzowie^[37]. Większość Arabów zamieszkuje Stare Miasto, które jest otoczone nowymi żydowskimi osiedlami mieszkaniowymi. Akka jest 29. miastem Izraela według liczby ludności.

edytuj Edukacja

W mieście znajduje się 15 szkół podstawowych i 3 szkoły średnie. Wśród szkół są: Gordon, Eyal, Beit Jaakov, Nitsanim, Miftan, Rambam, Ort, Eshkol, Shazar, Noam Herzog, Birkat Israel, Shuvu, Weizman, Makif Arab, Ha-Tomer, Terra Santa, szkoły religijne Beit Jaakov, Ha-Tora oraz Kennedy Amit. Akka jest także siedzibą centrum edukacji religijnej Chabad of Akko^[38].

Szczególną uczelnią jest College Zachodniej Galilei (Ha-Galil Ha-Ma'aravi), który zachęca młodych utalentowanych mieszkańców Zachodniej Galilei do pozostawania w północnej części kraju. College umożliwia edukację bez względu na pochodzenie narodowościowe, religijne lub socjalno-kulturowe. Kształci się tutaj 3,5 tys. studentów - Żydów, Chrześcijan, Muzułmanów i Druzów. Od 1994 college oferuje także studia licencjackie^[39]. Ponadto istnieje tutaj szkoła muzyczna i filia Uniwersytetu Bar-Ilan. W 2007 w Akce otworzono akademię studiów nad językami arabskimi^[40].

W południowej części miasta znajduje się kampus edukacyjny z Collegem Israel Nautical, przeznaczonym dla uczniów szkoły średniej przygotowujących się do służby w marynarce wojennej. Program nauczania obejmuje naukę pływania łodziami żaglowymi i motorowymi, szkolenie z zasad bezpieczeństwa na morzu i zapoznanie się z izraelskimi bazami wojskowymi marynarki. Ogółem w collegu uczy się około 300 studentów^[41].

edytuj Kultura

Stare miasto w Akce o zachodzie słońca

W mieście działa Teatr Akko, w którym występują aktorzy izraelscy i arabscy. Wspólnie występując na scenie, przełamują bariery wzajemnej nieufności i nienawiści izraelsko-arabskiej^[42].

Każdego roku w październiku organizowany jest Festiwal Izraelskiego Teatru Alternatywnego, który jest jedną z ważniejszych imprez kulturalnych w Izraelu. Przez cztery dni odbywają się barwne spektakle teatrów ulicznych, podczas których aktorzy wciągają widzów w akcję wydarzeń teatralnych. W festiwalu biorą udział eksperymentalne grupy aktorów, występujące niejednokrotnie po raz pierwszy przed widzami. Występują także międzynarodowi goście z całego świata^[43][44][45].

edytuj Sport

W mieście znajdują się liczne obiekty sportowe, w tym boisko do piłki nożnej oraz basen pływacki. Tutejsze plaże są popularnym miejscem uprawiania wszystkich sportów wodnych.

W Akce gra drużyna piłkarska Hapoel Acre, która obecnie prowadzi rozgrywki w II lidze (Liga Leumit). Przez krótki czas w latach 70. grała w I lidze, jednak większość swojej historii spędziła w niższych ligach. Drużyna rozgrywa mecze na stadionie Napoleon, który może pomieścić 2,5 tys. widzów^[46].

edytuj Gospodarka

W okolicy Akki znajdują się uprawy rolnicze, jednak najważniejszą branżą lokalnej gospodarki jest turystyka.

W celu pobudzenia działalności gospodarczej, w południowej części miasta utworzono park przemysłowy (South Akko Industrial Park), w którym mają swoje siedziby liczne firmy high-tech.

Firma Tambour LTD. jest największym izraelskim przedsiębiorstwem produkującym farby. Zakład w Akce przeprowadził w ostatnich latach duże inwestycje w rozwój nowych technologii i budowę nowoczesnych linii produkcyjnych^[47]. Firma Electrochemical Industries (EIL) produkuje szeroki asortyment wyrobów PCV oraz produktów nieorganicznych, takie jak soda kaustyczna, chlor itp. Firma Modcon Systems Ltd. dostarcza rozwiązania techniczne oraz urządzenia do kontroli automatycznej procesów technologicznych w przemyśle. Wśród licznych produktów znajdują się między innymi chromatografy gazowe, systemy automatycznych analizatorów gazowych i urządzenia jądrowego rezonansu magnetycznego^[48]. Dużą tutejszą firmą budowlaną jest Merhav Ceramic and Building Materials Ltd.

edytuj Turystyka

Najważniejszą branżą gospodarki Akki jest turystyka. Najlepszym miejscem do kąpieli jest plaża Purpurowa (hebr. Hof Argaman), przy której znajduje się nowoczesny kompleks hotelu Argaman. Sąsiedni Palm Beach Acre Hotel jest najlepszym hotelem Akki. Jest on położony przy samej plaży, w sąsiedztwie Starego Miasta. Hotel posiada bogate zaplecze rekreacyjno-sportowe z dużym basenem kąpielowym, sauną, kortami tenisowymi, dyskoteką i barem^[49]. Najsłynniejszą restauracją Akki jest położona na Starym Mieście Abu Christa. W okolicznych uliczkach znajdują się liczne bary oferujące wschodnie sałatki i pity.

Istnieje plan zagospodarowania przestrzennego przybrzeżnego pasa Akki. Przewiduje się budowę sztucznej plaży wzdłuż linii brzegowej miasta. Następnie, wzdłuż nadmorskiej promenady o długości ponad 2 km powstałyby luksusowe hotele, budynki mieszkalne, obiekty handlowe i rekreacyjne, oraz nowa przystań dla jachtów^[50].

edytuj Zabytki

edytuj Stare Miasto

Stare Miasto Akkoa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kraj	Izrael
Typ	kulturowe
Spełniane kryterium	II, III, V
Charakterystyka	#1042
Regionb	Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę	2001 na 25. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Od 1990 władze miasta Akka prowadziły duże prace związane z ochroną i konserwacją zabytków. W ramach tych prac przeprowadzono liczne badania archeologiczne. Dzięki publikacji wyników badań Akka zyskała rozgłos i stała się bardzo popularnym miejscem turystycznym. W 2001 zespół zabytków Akki został umieszczony na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Prace badawcze są realizowane przez Old Acre Development Company (OADC)^[51].

edytuj Mury obronne

Fragment fortyfikacji miejskich Akki

Stare Miasto Akki jest otoczone masywnymi, potężnymi fortyfikacjami ukształtowanymi w formie nieregularnego pięciokąta, z trzema liniami zasadniczych murów obronnych i drugorzędnymi umocnieniami (fosy, mury pomocnicze i wysunięte placówki zewnętrzne). Do czasów współczesnych w całości ocalała jedynie tylko jedna ściana murów^[52].

System fortyfikacji powstawał etapami pomiędzy 1750 a 1840. Pierwszy mur wybudował Dhaher al-Omar w latach 1750–1751. Wznoszono go w wielkim pośpiechu, w wielu przypadkach wykorzystując pozostałości dawnych murów z czasów Krzyżowców. Gdy prace ukończono, mur otaczał całe miasto zarówno od strony lądowej, jak i od strony morskiej. Wysokość murów wynosiła 10–13 metrów, a grubość 1 metr^[53].

Współcześnie zachowane fortyfikacje Akki otaczają Stare Miasto z wszystkich stron, przy czym część odcinków położonych wzdłuż linii brzegowej jest w rzeczywistości wzmocnionym falochronem. Fortyfikacje lądowe składają się z grubego muru miejskiego, suchej fosy, bastionu obronnego oraz z czterech obronnych wież ze stanowiskami artylerii. Pierwotnie do miasta można było dostać się jedynie dwoma bramami: Bramą Lądową od strony wschodniej lub Bramą Morską od strony przystani. Obecnie, z powodów praktycznych, utworzono w murach dwa dodatkowe wyjazdy prowadzące w kierunku północnym^[9][52].

Mury miejskie rozpoczynają się w północno-zachodnim krańcu Starego Miasta przy Wieży Winnic (arab. Burj el-Kuraijim, która jest także nazywana Fortecą Brytyjską). Na wschód od niej przebito przez mury nowe przejście dla ulicy Hagany. Mury miejskie od Wieży Winnic kierują się na wschód, mijają od północy duży zespół fortyfikacji cytadeli i docierają do drugiego nowego przejścia utworzonego w murach, którym obecnie przechodzi ulica Haima Weizmanna. Tuż za nią, mury mijają od północy arsenał i docierają do Wieży Komendanta (arab. Burj el-Commander's). Wieża ta jest przysadzistym bastionem obronnym z licznymi stanowiskami artylerii, strzegącym północno-wschodniego krańca Starego Miasta Akki. Ze szczytu wieży rozciąga się widok na całą Zatokę Hajfy i górę Karmel położoną nad miastem Hajfą^[54].

Działa wystawione na murach Akki

Mury miejskie za Wieżą Komendanta kierują się w kierunku południowym. Można tutaj wejść schodami na promenadę na murach, gdzie wystawiono liczne działa z okresu Napoleona. Trzecią wieżą obronną Akki jest Wieża Bramy (arab. Kapu Burj), która strzegła Bramy Lądowej miasta. Przez bramę przechodzi dzisiejsza ulica Jehonatana HaHashmonai^[55]. Następnie mury obronne skręcają na zachód i biegną wzdłuż miejskiej plaży. W miejscu, gdzie mury dochodzą do samego brzegu morza i skręcają w kierunku południowym, znajduje się mniejsza od wcześniejszych Wieża Sułtana (arab. Burj el Sultan). Wewnątrz Starego Miasta, przy Wieży Sułtana znajduje się pochodząca z XVIII wieku Gospoda Kupców (arab. Khan A-Shawarda). Dalsza część murów biegnie wzdłuż brzegu morskiego na południe do portu rybackiego i mariny. Za portem mury obronne biegną wzdłuż brzegu morskiego w kierunku zachodnim. Znajduje się tutaj dawna Brama Morska, w której obecnie jest restauracja Abu Christo^[54]. Można tutaj wejść schodami na nadmorską promenadę, którą dochodzi się do Wieży Flag (arab. Sanjak Burj). Wieża ta jest bastionem strzegącym południowo-zachodniego krańca miasta. Znajduje się tutaj latarnia morska Akka^[56]. Następnie mury skręcają na północ, mijają dwie wieże obronne Burj el Kishla oraz El Hadid Burj i docierają do Wieży Winnic^[54].

edytuj Cytadela

Cytadela w Akce

Wewnątrz murów miejskich, w północnej części Starego Miasta znajduje się cytadela. Została wybudowana w latach 1775–1805 przez Jezzar'a Pasha, na fundamentach XIII-wiecznej twierdzy Krzyżowców. W XX wieku Brytyjczycy przebudowali cytadelę na więzienie^[54].

Do cytadeli przylega Wieża Finansów (arab. Burj el Hazana), z której rozciąga się rozległy widok na całe Stare Miasto Akki i Zatokę Hajfy. Na wschód od wieży odtworzono ogród z czasów Krzyżowców, który obecnie znajduje się przed wejściem do Centrum Obsługi Ruchu Turystycznego. Począwszy od sierpnia 2004 część cytadeli jest zamknięta dla turystów, z powodu prowadzonych prac konserwatorskich^[57].

Obecnie najważniejszym miejscem cytadeli jest Muzeum Bojowników Podziemia, poświęcone żydowskiemu ruchowi oporu z czasów mandatu brytyjskiego. Wśród eksponatów znajdują się pamiątki po dziewięciu straconych tutaj bojownikach żydowskich oraz pomieszczenie z więzienną szubienicą. Ważnym eksponatem jest makieta ilustrująca udaną ucieczkę więźniów w 1947^[54]. Tuż obok mieści się muzeum Okashiego (ang. Okashi Art Museum) gromadzące prace izraelskiego malarza Avshaloma Okashiego (1916–1980)^[58].

edytuj Podziemne miasto Krzyżowców

Podziemne miasto Krzyżowców w Akce

Pod cytadelą i dawnym brytyjskim więzieniem Akki odkryto kompleks podziemnych sal, które w przeszłości były wykorzystywane przez Zakon Rycerski Szpitalników. Były one od 1291 zasypane gruzami i dopiero niedawne badania archeologiczne odkryły ich istnienie. Obecny poziom miasta jest o 8 metrów wyżej od dawnego^[12].

Dawna forteca Krzyżowców była zbudowana w formie czterech skrzydeł otaczających otwarty dziedziniec. Skrzydło północne biegło równolegle do północnych murów obronnych miasta i z tego powodu odgrywało ważną rolę w systemie obronnym miasta. W skrzydle tym odkryto dziewięć długich sal położonych na dwóch piętrach, służących jako magazyny i zbiornik na wodę deszczową, która spływała tutaj z dachu twierdzy. We wschodnim skrzydle odkryto przestronną salę (35 x 40 metrów) ze sklepionym sufitem w kształcie krzyża, opierającym się na kwadratowych kolumnach. Służyła ona rycerzom jako sala narad i uroczystości. W południowym skrzydle była obszerna sala ze sklepionym sufitem w kształcie krzyża, która jest podtrzymywany przez trzy zaokrąglone kolumny^[57].

Oznakowana trasa turystyczna prowadzi do siedziby kapituły joannitów, skąd wąskim korytarzem przechodzi się do refektarza lub krypty. Strome schody prowadzą do długiego i ciasnego przejścia o niewiadomym przeznaczeniu, które prowadzi do szpitala Krzyżowców. Niektóre z podziemnych pomieszczeń są czasowo zamykane z powodu prowadzonych badań archeologicznych^[54].

edytuj Meczet al-Dżazzara

Meczet al-Dżazzara

Wnętrze Meczetu al-Dżazzara

Meczet Ahmeda al-Dżazzara (arab. جامع جزار باشا‎, Masjid al-Jazzar) został wybudowany w 1781 w typowo osmańskim stylu z kilkoma odstępstwami w detalach – kolumny na dziedzińcu przywieziono z rzymskiej Cezarei. Wybudował go Jezzar Pasha na miejscu dawnej katedry Krzyżowców, której podziemia zaadaptowano na zbiorniki wody pitnej^[54].

Zielona kopuła meczetu oraz wysoki, smukły minaret tworzą harmonijną całość. Wznoszą się one nad budynkami Akki i przyciągają uwagę z daleka^[59]. Jest to największy meczet w Izraelu, poza Jerozolimą. Jednocześnie jest to największy meczet wybudowany w Palestynie za panowania osmańskiego^[60].

edytuj Synagogi, kościoły, meczety

Na przełomie XVI–XVIII wieku społeczność żydowska posiadała dwie synagogi w Akce: synagogę Achav i synagogę Ramchal. Synagoga Ramchal znajdowała się w samym centrum Starego Miasta. Była ona większa i piękniejsza od drugiej synagogi. Nazwano ją na cześć rabina Ramchala, który żył w Akce w latach 1743–1747. W 1758 beduiński władca miasta, Dhaher al-Omar zajął synagogę i przebudował ją na meczet El-Mualek. Żydzi otrzymali wówczas jako rekompensatę mały budynek położony na północ od meczetu. W ostatnich latach synagoga została odnowiona i otworzono dla ruchu turystycznego^[60]. Tuż przy zewnętrznych murach Starego Miasta znajduje się synagoga Tunezyjska, zwana także synagogą Ohr Torah. Legenda głosi, że po zniszczeniu w 70 Świątyni Jerozolimskiej do Akki przybyli kapłani, którzy założyli żydowską dzielnicę El-Zaira. W wybudowanej tam synagodze umieszczono drzwi ocalałe ze świątyni^[60].

W południowo-zachodniej części Starego Miasta znajdują się kościoły chrześcijańskie. Z historycznych dokumentów i map miasta z XIII wieku wynika, że karmelici posiadali swój kościół, w części miasta położonej blisko brzegu morza. Gdy w 1291 Krzyżowcy opuścili miasto, także i karmelici wyjechali z Ziemi Świętej. Powrócili dopiero w pierwszej połowie XVII wieku i dużo później zaczęli ponownie prowadzić swój kościół w Akce^[60]. Akka ma także duże znaczenie dla franciszkanów, którzy wierzą, że założyciel ich zakonu Franciszek z Asyżu odwiedził to miasto w latach 1219–1220. W 1217 w Akce powstał pierwszy klasztor franciszkański, założony przez ojca Elia Da Cortona. Po zajęciu miasta przez Muzułmanów, Franciszkanie uciekli z Akki, by powrócić w 1620 i założyć Kościół Terra Sancta. Tuż obok latarni morskiej stoi kościół św. Jana należący także do franciszkanów. Został on wybudowany w 1737 i odnowiony w 1947. Jest to jedyny czynny w Akce kościół należący do Kościoła rzymsko-katolickiego^[60].

Kościół maronicki znajduje się przy kościele Świętego Andrzeja należącym do Kościoła grecko-ortodoksyjnego. Do cerkwi prawosławnej należy także kościół św. Grzegorza, który został wybudowany przed 1631^[60].

Na Starym Mieście najwięcej jest jednak muzułmańskich meczetów. Najstarszym z nich jest powstały pod koniec XVI wieku meczet El-Bachar, nazywany także El-Mina lub Sanan Pasha. Znajduje się on w południowo-wschodniej części miasta, blisko portu. Na południe od cytadeli znajduje się meczet Zawajat El-Shadlia, który jest siedzibą bractwa derwiszów. W jego wnętrzu są pokoje stołowe oraz turecka łaźnia Hamam El-Basha. Na południe od niego jest meczet El-Zeituna Mosque, który według tradycji wybudowano w miejscu gdzie stał kościół Marii i Józefa z czasów Krzyżowców. Na zachód od Cytadeli wznosi się wybudowany w 1809 meczet El-Majdela, przy którym w 1810 dobudowano wysoki minaret. W centralnej części Starego Miasta znajduje się meczet El-Mualek (na południe od synagogi Ramchal). Meczet zajmował dwa budynki: stary (będący starożytną żydowską synagogą) i nowy (wybudowany w XVIII wieku z minaretem). Blisko portu znajduje się wybudowany w 1702 meczet El-Ramal (El-Shabi). Obejmował on w przeszłości łaźnię, kawiarnię, magazyny, sklepy i inne obiekty użyteczności publicznej^[60].

edytuj Hammam al-Pascha

Khan Al-Umdan

Widok na port i Stare Miasto Akki

Na południe od cytadeli znajdują się wybudowane w 1795 tutreckie łaźnie Hammam al-Pascha (służyły do lat 40. XX wieku). Pośrodku łaźni wznosi się marmurowa fontanna. Od wejścia korytarz prowadzi do kolejnych pokojów, z których ostatni jest sześciokątną łaźnią parową. Budynek jest ozdobiony marmurowymi posadzkami, kafelkami i kolorowymi szybkami umieszczonymi w kopulastym dachu, podtrzymywanym przez cztery marmurowe kolumny. Obecnie mieści się tutaj Muzeum Miejskie^[58].

edytuj Karawanseraje

Na Starym Mieście zachowało się kilka zabytkowych karawanserajów, w których niegdyś zatrzymywały się karawany kupieckie. Jednym z nich jest położony przy porcie pochodzący z 1785 Khan Al-Umdan. W przeszłości kupcy wyładowywali swoje towary na dziedzińcu, na parterze mieściły się magazyny oraz gospoda, natomiast piętro zajmował hotel dla podróżnych. Ozdobą dziedzińca są granitowe kolumny przywiezione z rzymskiej Cezarei. W 1906 do zajazdu dobudowano osmańską wieżę zegarową, z której rozciąga się rozległy widok na port^[61].

Najstarszym karawanserajem Akki jest Khan Al-Faranj. Został on wybudowany w połowie XVI wieku przez francuskich kupców. Khan A-Shawarda wybudowano w XVIII wieku, prawdopodobnie w miejscu wcześniejszego klasztoru z czasów Krzyżowców. W okresie brytyjskiego zwierzchnictwa mandatowego, dziedziniec wewnętrzny tego karawanseraju przebudowano na ulicę. Ostatnim jest Khan A-Shuna^[61].

edytuj Port morski

Pierwszy port w Akce powstał w VI wieku p.n.e. i znajdował się przy ujściu rzeki Na'amana, na południe od dzisiejszego Starego Miasta. W VII wieku Arabowie wybudowali nowy port ze stocznią. Akka była wówczas głównym portem muzułmańskiej floty walczącej z Bizancjum. W VIII wieku port i stocznię przeniesiono na północ do Tyru. Port w Akce zostawał zapomniany do końca IX wieku, kiedy egipski władca Achmed Ibn-Tolon (868–884) odbudował port i jego fortyfikacje. Jednak największe znaczenie port w Akce zyskał pod panowaniem Krzyżowców. Następnie pozostawał zaniedbany do końca XVII wieku. Obecnie odgrywa on rolę niewielkiej przystani rybackiej i mariny^[62]. Można w nim wybrać się na przejażdżkę statkiem wycieczkowym^[54].

Tutejsza marina ma głębokość 3 metrów i oferuje miejsca noclegowe dla 100 osób^[63].

Panorama portu w Akce

edytuj Dom Bahje i ogród bahaistów

Sanktuarium Bahaizmu w Akce

W północnej części Akki znajduje się grób duchowego przywódcy bahaizmu, Bahá'u'lláha, który zmarł tutaj 29 maja 1892. Wybudowano tutaj sanktuarium, zwane Domem Bahje, w którym mieści się małe muzeum. Jego otoczeniem jest ogród perski, przypominający Ogrody Perskie w Hajfie^[64].

edytuj Akwedukt turecki

W położonym przy wyjeździe z Akki w kierunku północnym kibucu Lohamey HaGeta'ot znajduje się długi akwedukt, wybudowany w 1815 w stylu rzymskim. Prowadził on z gór Galilei do miasta Akki^[65].

edytuj Komunikacja

Wzdłuż wschodniej granicy miasta przebiega droga ekspresowa nr 4 (Erez–Rosh HaNikra), która jednocześnie pełni rolę obwodnicy Akki. Z południowej części miasta wychodzi w kierunku wschodnim droga ekspresowa nr 85 (Akka–Ami'ad).

We wschodniej części miasta znajduje się stacja kolejowa Akko. W latach 2001–2002 dworzec przeszedł gruntowną przebudowę, podczas której powstała nowoczesna hala dworcowa, nowa platforma na perony i tunel łączący dwa perony. Formalne otwarcie nowego dworca nastąpiło 21 maja 2002. Można stąd dostać się pociągiem Israel Railways do Nahariji, Hajfy, Tel Awiwu i Beer Szewy. W godzinach szczytu pociągi kursują co 20 minut^[66]. Nieco na północ od dworca kolejowego jest dworzec autobusowy, który obsługuje połączenia linii autobusowych Egged z całym krajem.

edytuj Osoby związane z miastem

• Bahá'u'lláh (1817–1892) – perski przywódca religijny, jeden z głównych wyznawców Baba. Był więziony w brytyjskiej twierdzy w Akce. Zmarł i został pochowany w Akce;
• Shoghi Effendi (1897–1957) – w latach 1921-1957 przywódca światowego bahaizmu; inicjował zakładanie licznych świętych miejsc bahaizmu w okolicach Akki;
• Ghassan Kanafani (1936–1972) – palestyński pisarz i rzecznik prasowy Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny, urodził się i wychował w Akce; zginął w zamachu bombowym, do którego przyznał się izraelski Mossad^[67];
• Heinrich I Walpot von Bassenheim (ur. ?, zm. 5 listopada 1208) - pierwszy wielki mistrz zakonu krzyżackiego w latach 1198-1200, zmarł i został pochowany w Akce;
• Otto von Kerpen (1200-1206) drugi wielki mistrz zakonu krzyżackiego, zmarł i został pochowany w Akce;
• Joanna z Akki – córka Edwarda I urodzona w Akce podczas VII krucjaty w 1270 r.

Przypisy

edytuj Bibliografia

• Gaudenzio Governanti: I francescani in Acri. Gerusalemme: Franciscan Printing Press, 1958.  (wł.)
• Peter Malcolm Holt, Barbara Czarska: Bliski Wschód od wypraw krzyżowych do 1517 roku. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1993, ss. 25-26. ISBN 8306022904.  (pol.)
• Józef Flawiusz: Dzieje wojny żydowskiej przeciwko Rzymianom. Andrzej Niemojewski (tłum.). Sandomierz: Wydawnictwo Armoryka, 2008. ISBN 9788360276914.  (pol.)
• Andrew Humphreys, Neil Tilbury: Praktyczny Przewodnik - Izrael i terytoria palestyńskie. Wyd. III. Bielsko-Biała: Optimus Pascal SA, 2000, ss. 312-320. ISBN 8387696889.  (pol.)
• Moshe Gil, Ethel Broido: A History of Palestine, 634-1099. Cambridge: Cambridge University Press, 1992. ISBN 0521404371. [dostęp 16 lutego 2009].  (ang.)
• Věra Hrochová, Miroslav Hroch, Zdzisław Dobrzyniecki: Krzyżowcy w Lewancie: w obronie grobu Chrystusa. Warszawa: Wydawnictwo Ancher, 1992, ss. 238–239. ISBN 8385576037.  (pol.)
• C.N. Johns N. Makhouly: Guide to Acre. Wyd. II. Jerozolima: Government of Palestine, Department of Antiquities, 1946.  (ang.)
• Andrzej Michałek: Wyprawy krzyżowe: Francuzi. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2004. ISBN 8311099901.  (pol.)
• Andrew Sanger: Explorer Izrael. Wyd. II. Warszawa: Grupa Wydawnicza Bertelsmann, 2000, ss. 138-140. ISBN 8372277478.  (pol.)

edytuj Linki zewnętrzne

• Zdjęcie satelitarne Akki Google Maps
• Mapa Akki Amudanan
• Mapa Starego Miasta Akki The Old Acre Development Company Ltd.
• Galeria zdjęć Akki
• O chrześcijańskiej Akko na stronach Kustodii Ziemi Świętej

p • d • e Dystrykt Północny Miasta Afula • Akka • Bet Szean • Karmiel • Kiryat Szmona • Ma'alot-Tarshiha • Migdal HaEmeq • Nahariyya • Nazaret • Nazaret Illit • Safed • Sakhnin • Shagor • Shefa-'Amr • Tamra • Tyberiada • Yokneam Samorządy lokalne Abu Sinan • Arraba • Basmat Tab'un • Beit Jan • Bir al-Maksur • Bu'eine Nujeidat • Bukata • Daburija • Deir Hanna • Eilabun • Ein Qinije • Ein Mahil • Fassuta • Ghajar • Hurfeish • Hatzor HaGlilit • I'billin • Iksal • Ilut • Jadeidi-Makr • Jish • Julis • Ka'abije-Tabbasz-Hajajre • Kabul • Kafar Kanna • Kafr Manda • Kafr Yasif • Kaokab Abu al-Hija • Qatzrin • Kfar Kama • Kfar Tavor • Kfar Vradim • Kisra-Sumei • Maghar • Madżdal Szams • Masada • Mashhad • Mazra'a • Metulla • Migdal • Nahf • Peki'in • Rame • Reineh • Ramat Jishaj • Rosz Pina • Sajur • Sandala • Sha'ab • Shlomi • Shibli-Umm al-Ghanam • Tuba-Zangariyye • Tur'an • Yafa an-Naseriyye • Yanuh-Jat • Yavne'el • Yesod HaMa'ala • Yirka • Zarzir Samorząd regionu Al-Batuf • Bustan al-Marj • Dolina Bet Szean • Dolina Jezreel • Dolna Galilea • Emek HaYarden (Północna Dolina Jordanu) • Gilboa • Golan • Górna Galilea • Ma'ale Yosef • Matte Asher • Megiddo • Merom HaGalil • Mevo'ot HaHermon • Misgav Pozostałe Dystrykty: Centralny • Hajfy • Jerozolimy • Judei i Samarii • Południowy • Tel Awiwu

p • d • e Izraelskie obiekty na liście dziedzictwa UNESCO Stare miasto w Akce • Biblijne miasta Be'er Szewa, Chasor, Megiddo • Masada • Miasta pustyni Negew • Stare Miasto w Jerozolimie • Świątynie Bahá’i w Hajfie i zachodniej Galilei • Białe Miasto (Tel Awiw)