Seleucydzi lub też Seleukidzi - dynastia hellenistyczna wywodząca się od jednego z dowódców Aleksandra Wielkiego, Seleukosa. W państwie Seleucydów znajdowały się ważniejsze kraje Bliskiego i Środkowego Wschodu: Syria, Mezopotamia, Persja oraz dolina Indusu.
Spis treści |
edytuj Aleksander Wielki i podbój imperium Achemenidów
edytuj Wojny diadochów, powstanie państwa Seleucydów
Początek dynastii jak i państwa datuje się na rok 312 p.n.e., kiedy to Seleukos I Nikator odzyskuje Babilonię z rąk Antygona Jednookiego. Z czasem Seleukos powiększa swoje państwo, które sięgało od doliny Indusu na wschodzie do Hellespontu na zachodzie, stając się największym królestwem powstałym na gruzach imperium Aleksandra Wielkiego.
edytuj Administracja i gospodarka
edytuj Rozkład i upadek państwa
Waśnie w obrębie samej dynastii Seleukidów jak i ruchy odśrodkowe w rozległym państwie walnie przyczyniły się do jego osłabienia. Kres dynastii i państwu położył ostatecznie Pompejusz Wielki, który obrócił Syrię w prowincję rzymską (63 p.n.e.).
edytuj Dynastia Seleucydów
Bóstwem opiekuńczym dynastii Seleukidów był Apollo - uważany za boga słońca, piękna, prawdy, patrona poezji i sztuki. Kolejni władcy państwa bili podobiznę Apollina na rewersie swoich monet. Gdy ruchy odśrodkowe w państwie się nasiliły, widomym ich znakiem było zastępowanie Apollina wizerunkami innych bóstw dynastycznych.
Najczęściej powtarzającymi się imionami władców z dynastii Seleukidów były: Seleukos (imię założyciela dynastii) i Antioch (ojciec Seleukosa). Od nich nazwy swe wzięły kolejne stolice państwa:
edytuj Władcy państwa Seleucydów
(spis obejmuje wszystkich władców państwa, także spoza dynastii)
- Seleukos I Nikator 312 p.n.e. - 281 p.n.e.
- Antioch I Soter 281 p.n.e. - 261 p.n.e. (współwładca od 291 p.n.e.)
- Antioch II Theos 261 p.n.e. - 246 p.n.e.
- Seleukos II Kallinikos 246 p.n.e. - 226 p.n.e.
- Seleukos III Keraunos 226 p.n.e. - 223 p.n.e.
- Antioch III Wielki 223 p.n.e. - 187 p.n.e.
- Achajos 222 p.n.e. - 214 p.n.e. (w Azji Mniejszej)
- Seleukos IV Filopator 187 p.n.e. - 175 p.n.e.
- Antioch IV Epifanes 175 p.n.e. - 164 p.n.e.
- Antioch V Eupator 164 p.n.e. - 162 p.n.e.
- Demetriusz I Soter 162 p.n.e. - 150 p.n.e.
- Aleksander I Balas 154 p.n.e. - 145 p.n.e.
- Demetriusz II Nikator 145 p.n.e. - 139 p.n.e. - pierwsze panowanie
- Antioch VI Epifanes Dionizos 142 p.n.e. - 138 p.n.e.
- Diodotus Tryphon 138 p.n.e.
- Antioch VII Euergetes 138 p.n.e. - 129 p.n.e.
- Demetriusz II Nikator 129 p.n.e. - 125 p.n.e. - drugie panowanie
- Aleksander II Zabinas 125 p.n.e. - 123 p.n.e.
- Kleopatra Thea 126 p.n.e. - 121 p.n.e.
- Seleukos V Filometor 126 p.n.e.
- Antioch VIII Grypos 126 p.n.e. - 96 p.n.e.
- Antioch IX Kyzikenos 114 p.n.e. - 95 p.n.e.
- Seleukos VI Epifanes 96 p.n.e. -95 p.n.e.
- Antioch X Eusebes 95 p.n.e. - 83 p.n.e.
- Demetriusz III Filopator 95 p.n.e. - 88 p.n.e.
- Antioch XI Epifanes Filadelfos 95 p.n.e.
- Filip I Filadelfos 95 p.n.e. - 83 p.n.e.
- Antioch XII Dionizos 87 p.n.e. - 84 p.n.e.
- (Tigranes II - król Armenii) 83 p.n.e. - 69 p.n.e.
- Seleukos VII Kybiosaktes 70 p.n.e.? - 60 p.n.e.?
- Antioch XIII 69 p.n.e. - 64 p.n.e.
- Filip II Philoromaeus 65 p.n.e. - 63 p.n.e.
edytuj Bibliografia
- J. Wolski, Dzieje i upadek imperium Seleucydów, The Enigma Press, Kraków 1999, ISBN 83-86110-37-6
- J. Wolski, Historia powszechna. Starożytność, PIW, Warszawa 2002, ISBN 83-01-13835-1
- B. Bravo, E. Wipszycka, Historia starożytnych Greków, t. III (Okres hellenistyczny), Warszawa 1992.
- A. Świderek, Hellada królów, PIW, Warszawa 1967.
- A. Świderkówna, Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra Wielkiego do Augusta, PIW, Warszawa 1974.